Chuẩn đoán đái tháo đường: dấu hiệu, phân loại

375 lượt xem

BIẾN CHỨNG, ĐIỀU TRỊ

Đái tháo đường (còn được gọi là tiểu đường), là một bệnh lý rất nguy hiểm. Tuy đái tháo đường không lây nhiễm nhưng tốc độ mắc bệnh gia tăng một cách chóng mặt, người 20 tuổi trở lên đã có nguy cơ. Chỉ tính đến 2015, trên thế giới có đến 415 triệu người tiểu đường. Con số này tăng một cách chóng mặt và dần trở thành nỗi khiếp sợ của những nước phát triển cũng như khu vực thành thị.

Tại Việt Nam, cứ 20 người trưởng thành sẽ có 1 người bị chẩn đoán đái tháo đường. Điều đáng báo động hơn là trong vòng 10 năm qua, số bệnh nhân bị đái tháo đường tại nước ta tăng đến 211%, đưa Việt Nam trở thành một trong những nước có tốc dộ phát triển bệnh nhanh nhất trên thế giới.

Dấu hiệu đái tháo đường

Bình thường, ăn những loại thức ăn giàu đường và tinh bột làm glucose máu tăng cao. Sau đó, tế bào beta của tuyến tụy sản sinh hormone insulin để dự trữ lượng glucose thừa. Nếu thiếu hormone insulin, chỉ số đường huyết luôn ở mức cao gây ra nhiều biến chứng vô cùng nguy hiểm trên tim, mắt, gan, thận, hệ thần kinh ngoại biên,…

1. CHẨN ĐOÁN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
Theo hiệp hội Đái tháo đường Mỹ năm 2010, bệnh nhân được chẩn đoán đái tháo đường khi có 1 trong các tiêu chuẩn dưới đây:

- Đường huyết ngẫu nhiên > 11 mmol/L (200mg/dL), thử ít nhất 2 lần
- Đường huyết lúc đói > 6.9 mmol/L (125mg /dL), thử ít nhất 2 lần
- Nghiệm pháp dung nạp glucose > 11 mmol/L (200mg/dL)
- HbA1c > 6.4% (glucose máu trung bình trong 3 tháng, cần đi đo 3 tháng một lần)

2. PHÂN LOẠI CHẨN ĐOÁN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
Đái tháo đường được tách làm 2 loại: tuýp 1 và tuýp 2

 Tuýp 1: thường gặp ở người trẻ. Nguyên nhân là đảo tụy bị tổn thương, tế bào beta bị phá hủy hoàn toàn khiến cơ thể mất khả năng sản sinh insulin. Người bệnh bắt buộc phải tiêm insulin suốt đời để cân bằng lại lượng đường huyết.Đái tháo đường tuýp 1 thường gặp ở người trẻ dưới 30 tuổi, tạng người trung bình hoặc gầy. Các triệu chứng khởi phát 1 cách bất chợt, rầm rộ như đi tiểu nhiều, khát nhiều, bệnh nhân gầy đi trông thấy, có biểu hiện nhiễm toan ceton khiến hơi thở có mùi hoa quả. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh đái tháo đường thường dễ bị đái tháo đường tuýp 1

 Tuýp 2: hay gặp ở người lớn tuổi, thường ở tạng người béo. Nguyên nhân là do tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc đủ nhưng đề kháng insulin (chúng hoạt động không hiệu quả). Đái tháo đường tuýp 2 gặp ở 90% bệnh nhân được chẩn đoán đái tháo đường. Những người ăn nhiều chất béo, đường và tinh bột, ít vận động cơ thể dễ mắc đái tháo đường tuýp 2 hơn. Yếu tố di truyền cũng có ảnh hưởng.

Tuy nhiên, đái tháo đường tuýp 2 có thể điều trị hiệu quả bằng cách ăn uống kiêng khem và dùng thuốc.

3. BIẾN CHỨNG
Được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng”, nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm khiến đường huyết luôn ở tình trạng cao và lên xuống thất thường, người bệnh sẽ gặp phải những biến chứng cực kì nguy hiểm:

 Biến chứng cấp tính:

- Tụt đường huyết: đường huyết xuống dưới 4.5 mmol/L (72mg/dL) . Các biểu hiện như chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, tim đập nhanh, đói bủn rủn chân tay,... thậm chí có thể lên cơn co giật và mất ý thức.

Nguyên nhân là do kiêng khem quá mức, sử dụng liều cao insulin và tác dụng phụ của thuốc điều trị. Bệnh nhân có thể uống 1 ít nước đường, ngậm kẹo để khắc phục tạm thời tình trạng này, nếu sau 15 phút không thấy đỡ phải đi cấp
cứu.

- Nhiễm toan ceton: hơi thở có mùi hoa quả lên men, nôn, mất nước, người mỏi mệt mất phương hướng,... Nếu để tình trạng này kéo dài có thể dẫn tới hôn mê và gây tử vong, do đó cần nhập viện ngay khi có triệu chứng.
- Tăng áp lực thẩm thấu gây hôn mê: nồng độ đường huyết quá cao gây mất nước nghiêm trọng, làm tăng áp lực thẩm thấu. Bệnh nhân gầy nhiều, đái nhiều, sụt cân rồi mắt lờ đờ, ngủ gà, co giật,… dần dẫn tới hôn mê.

 Biến chứng mạn tính:

- Trên mắt: mờ mắt thậm chí mù lòa, đục thủy tinh thể, glaucoma
- Trên thần kinh ngoại biên: tê bì, mất cảm giác, nhịp tim nhanh khi nghỉ ngơi, dễ rối loạn tiêu hóa, bí tiểu, rối loạn cương dương làm ảnh hưởng chức năng sinh lý
- Trên thận: là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở người bệnh đái tháo đường
- Trên động mạch: tắc mạch gây hoại tử mô, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim..
- Trên não: tai biến mạch máu não, gây đột quỵ, tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề.

Để hạn chế các biến chứng bệnh tiểu đường, người bệnh cần cố gắng đưa đường huyết về gần ngưỡng an toàn, thường xuyên kiểm tra đường huyết và giữ đường huyết ổn định nhất có thể.

4. ĐIỀU TRỊ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
- Hạn chế đồ ăn nhiều đường, tinh bột và chất béo
- Uống nhiều nước, bổ sung rau xanh vào thực đơn
- Không ăn những hoa quả nhiều đường
- Không sử dụng rượu bia, nước ngọt, thuốc lá, chất kích thích
- Thay đổi lối sống: Tập thêm những bài tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, dưỡng sinh, yoga. Giữ tinh thần thoải mái, không thức khuya. Giảm cân nếu thừa cân.
- Bổ sung thêm 1 số nguyên tố vi lượng như Magie, Kẽm, Crom để tăng độ nhạy của insulin
- Tuân thủ dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ

Hiện nay trên thế giới chưa có thuốc điều trị khỏi hoàn toàn bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân kiểm soát tốt và ổn định đường huyết thì có thể hạn chế tối đa biến chứng và sống khỏe mạnh.

Gửi câu hỏi

upload/files/2019/dau-hieu-benh-tieu-duong.jpg

Những dấu hiệu của bệnh tiểu đường dễ nhận biết nhất

Tiểu đường là bệnh lý mãn tính tuy không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại trở thành gánh nặng của rất nhiều người do biến chứng nguy hiểm nó g
upload/files/2019/phac-do-dieu-tri-tieu-duong.jpg

Phác đồ điều trị đái tháo đường mới nhất có gì đặc biệt ?

Phác đồ điều trị đái tháo đường mới nhất hiện nay vẫn tuân theo những nguyên tắc điều trị trong phác đồ của Bộ y tế ban hành vào năm 2017. Những điểm c
upload/files/2019/phat-hien-duong-huyet.jpg

Xét nghiệm đường huyết ở đâu chính xác nhất ?

Có lẽ với những người đã từng đi xét nghiệm máu rồi thì đường huyết là một chỉ số không còn xa lạ nữa. Trong việc đánh giá sức khỏe của mỗi
upload/files/2019/phác-đồ-điều-trị-đái-tháo-đường-3.jpg

Chia sẻ kiến thức y khoa: phác đồ điều trị tiểu đường type 1

Tiểu đường type 1 hay bệnh đái tháo đường của giới trẻ là một dạng phổ biến của tình trạng rối loạn đường huyết mạn tính. Trường hợp này tiến triển rất nhan
upload/files/2019/image004.jpg

Mướp đắng món ăn và bài thuốc kỳ diệu giúp điều trị bệnh tiểu đường hiệu quả

Mướp đắng (khổ qua) có tác dụng phòng bệnh xuất huyết, bảo vệ màng tế bào, phòng xơ vữa động mạch, kháng ung thư, nâng cao sức đề kháng… đặ
upload/files/2019/giam-rui-ro-phai-cat-chan-cho-nguoi-tieu-duong.jpg

Giảm rủi ro phải cắt chân cho người tiểu đường

Bác sĩ Đỗ Trọng Ánh, Giám đốc Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TP HCM cho biết nhu cầu điều trị vết thương bàn chân của bệnh nhân tiểu đườ